Doe mee met de EUREKA!thon – Waterbeheer én natuurlijke landbouw ineen!

Op vrijdag 22 en zaterdag 23 september 2017 organiseert Waterschap Rivierenland samen met Stichting Van Akker naar Bos de EUREKA!thon. Dit is een tweedaagse marathon waarin je brainstormt over nieuwe concepten om waterbeheer en natuurlijke landbouw met elkaar te combineren. Iedereen die hiervoor belangstelling heeft is welkom!

In teams ga je 36 uur lang werken aan een innovatief ontwerp of concept dat je uiteindelijk op zaterdagavond presenteert. Tussen de bedrijven door worden verschillende workshops over natuurlijke landbouw, samenwerken, ontwerpen, etc. aangeboden. Je hebt de mogelijkheid je hierdoor te laten inspireren en het geleerde mee te nemen in je eigen concept.

Aan het einde van de tweedaagse geef je met je team een presentatie aan een jury. Zij beoordeelt welk concept het meest innovatief en haalbaar is. Het winnende team krijgt de kans om het concept na de EUREKA!thon verder uit te werken en uiteindelijk te presenteren aan het bestuur van het Waterschap Rivierenland.

Meer weten of direct inschrijven? Kijk op de website van Waterschap Rivierenland.

Populieren en kersenpitten

Deze week zat ik met 30 studenten van de Wageningen Universiteit op good old Biodynamisch bedrijf Loverendale in Oostkapelle, Walcheren, Zeeland.

Loverendale is het eerste (1926!) en oudste BD-bedrijf in Nederland. Dus het is niet zomaar een bedrijf.

We hebben daar mooie plannen gemaakt.  Rijen walnotenbomen met snelle groeiers als wilg en els tussen de walnoten in de rij. En wellicht ook nog bessen voor de snelle inkomsten. Op winderig Loverendale is er geen schaduw en beschutting voor koeien.  Als de walnoten groot zijn kunnen de pioniers en de bessen weggehaald worden en hebben koeien een heerlijke schaduwplek. Bij meer dan 20 graden en meer dan 40% luchtvochtigheid hebben melkgevende koeien al last van hittestress. Met het steeds extremer wordende weer geen overbodige luxe.

Maar wat mij vooral opviel waren de misschien wel 40 meter hoge populieren die om het bedrijf heen stonden. En dan nog wel ratelpopulieren! Bij geen wind is dat prima, maar ja……… je bent in Zeeland. Het heeft 4 dagen flink gewaaid, volgens mijn weer app zo’n 40 tot 65 km per uur. Vier hele dagen lang. En maar ratelen die populieren, de hele dag door. Het werd haast een obsessie; ik moest er naar luisteren en kijken. Vreselijk fascinerend eigenlijk. Ook als je gaat googelen op ratelpopulieren. Het schijn zo te zijn dat hun groeisnelheid juist door dat ratelen komt! De bladeren flipperen wel tien keer per seconde heen en weer en vangen daardoor veel meer licht op dan bladeren aan bomen die niet ratelen, nou ja, zou dat echt waar zijn? Ik raak er haast niet over uitgerateld.

En dan iets anders. In de grasklaverweide liepen gehoornde koeien die van die prachtige vlaaien maken. Zeker als een koe stilstaat en een vlaaitje draait. Dan komt er een mooi dikke pizza te liggen met keurig in het midden een kuiltje of bergje, afhankelijk van het laatste stukje. Dat is niet zo vreemd. Wel vreemd of, sorry, alweer fascinerend, was dat op een 10% van alle vlaaien en kersenpit lag.  Hoe komt ie daar? Toevallig door een spreeuw of merel daar laten vallen? Toevallig of bewust? Dit fenomeen gaat zelfs Google te ver. Er is niets over te vinden. Een dagje observeren zou uitkomst bieden. Ik kan me toch best voorstellen dat vogels instinctief duurzaam denken, in tegenstelling tot mensen:  ‘Als ik die pit naast een vlaai laat vallen geeft dat veel minder overlevingskansen, ik kan ze er beter op leggen. Dan heeft de zaailing een vruchtbare start!  En mijn kinderen lusten ook wel kersen.

Met studenten een flinke boom opgezet over wel of niet toeval. We raakten er niet over uitgerateld. En tijdens het pitten lag er nog over na te denken. Maar ja het was op Loverendale, niet zomaar een bedrijf. Bijna 100 jaar BD-landbouw moet toch iets betekenen voor alles wat er op leeft.

Door: Kees van Veluw

EURAF 2018 in Nederland!

Volgend jaar is het EURAF congres in Nederland in Nijmegen. Van Akker naar Bos is al druk met het organiseren van de inhoud van dit congres. Hierbij is ons doel een versnelling richting de transitie naar Natuurlijke Landbouw teweeg te brengen.

Paddenstoelen excursie

Afgelopen maandag 13/03/17 zijn we er op uit geweest met Van Akker naar Bos. Dit keer was de excursie gepland naar Eetbaar Hout Kwekerij in Doetichem en Oesterzwammenkwekerij De Middelwaard in Loo.

Water beheren en voedsel produceren

In samenwerking met waterschap Rivierenland is Van Akker naar Bos gestart met projecten rondom de haalbaarheid van voedselproductie en goed waterbeheer. Er zullen meerdere locaties worden onderzocht met behulp van studenten van Van Hall Larenstein en de WUR. In de verloop van dit jaar zal worden gekozen tussen pilotprojecten die daadwerkelijk gerealiseerd zullen worden.

Deeli Fruits timmert aan de weg

In Ophemert ligt het bedrijf Deeli Fruits van Roeland en Ingrid van Dee. De diversiteit en natuurlijke landbouw zijn prachtig om naar te kijken en de rust maakt het een heerlijk plekje.

Cursus Omschakelen naar natuurlijke landbouw

Omschakelen naar natuurlijke landbouw blijkt een uitdaging. Van Akker naar Bos organiseert de eerste cursus over dit onderwerp vanaf januari 2017.

Voedselbossen Park Lingezegen geopend

Op zondag 2 oktober opende Josan Meijers, Gelders gedeputeerde en bestuursvoorzitter van Park Lingezegen, drie nieuwe voedselbossen in De Park. Ze legde uit waarom we in Park Lingezegen nieuwe mogelijkheden voor voedselproductie verkennen.

Natuurlijke landbouw in Park Lingezegen

Aan de slag met natuurlijke landbouw, lijkt u dat wat? Park Lingezegen biedt voor een periode van maximaal twee jaar vier kavels aan, als proeftuin voor nieuwe ontwikkelingen.

Graan combineren met walnoten

Op 24 augustus was ik op bezoek bij Louis Dolmans. Hij wilde graag wat meer over walnoten weten en ik wilde graag iets meer weten over de biologische teelt van granen. Dit leidde tot een vruchtbare kruisbestuiving. Louis zit er aan te denken om de graanteelt te combineren met walnoten. Walnoten hebben een diep en uitgebreid wortelgestel en halen uit diepere lagen van de grond voedingselementen naar boven die via het blad weer in de bovenste grondlaag komen en waar andere planten zoals tarwe weer van kunnen profiteren. In Zuid Frankrijk lukt dit prima en dit moet ook onder onze omstandigheden mogelijk zijn. De kleigrond waarop nu graan geteeld wordt, leent zich goed voor walnoten. Hij heeft minimaal een dikke halve meter goed doorluchtte en doorwortelbare grond nodig. De walnoot heeft een hekel aan nattigheid. De zanderige plekken direct tegen de dijk zijn door de vroegere landbouw wel zodanig verrijkt dat ze ook geschikt lijken voor walnoten.

Omdat een stuk toekomst voor lange tijd wordt vastgelegd is een belangrijke vraag, welke rassen en welk uitgangsmateriaal moet worden gekozen. Om zo weinig mogelijk risico te lopen voor schade door late voorjaarsnachtvorst is het in alle gevallen van belang om laat uitlopende en laat bloeiende rassen te gebruiken. Sommige rassen kennen geen overlap in bloeitijd van mannelijke en vrouwelijke bloemen, zodat ze zichzelf niet kunnen bevruchten. Dan moeten er ook bestuivers worden geplant. Omdat er met vele rassen weinig ervaring is in ons land, is het bij aanleg van grotere beplantingen sowieso goed om meerdere rassen te mengen. Een bredere genetische basis past ook goed bij de ecologische principes van biologische landbouw.

Vrouwelijke bloemen van de walnoot (foto Anne Oosterbaan)

Men kan geënte bomen planten, zodat men precies weet wat het uitgangsmateriaal is (dat van de moederboom). Het is ook mogelijk zaailingen te planten, bijvoorbeeld van een ras waar veel ervaring mee is. De groei van zaailingen is sneller, maar de notenproductie komt wat later op gang. Er is een groot verschil in prijs van jonge zaailingen van 1 meter lengte en geënte rassen van 3 meter! Dit verschilt duizenden euro’s in investeringskosten.

Volwassen notenbomen krijgen vrijwel altijd een brede kroon met een doorsnee van 15 tot 20 meter. Bij de keuze van de afstand tussen de rijen en in de rij moet hiermee voldoende rekening worden gehouden. Voor graanteelt tussen de rijen lijkt mij een afstand van minimaal 30 meter , liever 40 meter nodig. Bij een afstand van 30 meter zullen de kronen elkaar na verloop van tijd gaan raken en zal graanteelt onder de noten moeilijk worden. Maar er kunnen dan uiteraard altijd nog schaduw verdragende planten onder groeien.

Zo valt er veel over walnoten te vertellen. Van oudsher is bekend dat walnoten goed zijn voor de gezondheid van de mens. Het vruchtvlees bevat goede vetten en vitamine-E. Walnoten zijn in veel verschillende producten te verwerken. In mijn boek WALNOOT+ heb ik de veelzijdigheid van de walnotenboom beschreven. Niet alleen het vruchtvlees, ook het hout, de wortel, de bast, het blad, de bolster, de schaaldelen, de tussenschotjes…..alle onderdelen kunnen worden benut. Dit levert allerlei producten op: fineer en meubelhout, olie, strooisel, kleurstof, likeur, thee, energie enz.

walnootkroon-pagina

Notenhout van stam en dikke takken kan aanzienlijk bijdragen aan de inkomsten (foto Anne Oosterbaan)

Het is dus de moeite waard meer walnoten aan te planten. Er worden in ons land meer dan zeventig verschillende rassen gekweekt, alle met hun typische eigenschappen. Er zijn grote verschillen in uitloop- en bloeitijdstip. Ook in gevoeligheid voor ziekten. In mijn boek ben ik ook ingegaan op de kosten en opbrengsten van een notenbeplanting.

Anne Oosterbaan

Walnoot+ cover

Het boek WALNOOT+ kost 24 euro (inclusief verzendkosten) en is te bestellen via a.oosterbaan@planet.nl